Ostatnimi czasy wolne oprogramowanie zdobywa coraz większe zainteresowanie instytucji publicznych. Publikowane są rozmaite raporty, strategie i inne dokumenty przewidujące wykorzystywanie tego oprogramowania w eGovernment. W Polsce, jak na razie, głównymi instytucjami publicznymi interesującymi się wolnym oprogramowaniem są organy podatkowe. Zainteresowanie to wynika z faktu, że wolne oprogramowanie bardzo często jest “free as in beer”, choć jak wszyscy wiemy ich istotą jest “free as in speech”.

Swego czasu dość obszernie dyskutowano możliwość zaliczenia wartości programów otrzymanych nieodpłatnie do źródeł przychodów w rozumieniu ustaw o podatkach dochodowych. Sprawa doczekała się nawet interpretacji Ministra Finansów z 10 marca 2006 (PB3/GM-8213-12/06/144, Biuletyn Skarbowy, 2006, nr 2, s. 21-22), w której czytamy:

“Przepisy podatkowe określające wartość przychodu podatkowego z tytułu nieodpłatnie otrzymanych świadczeń nie przewidują sytuacji, gdy wskazane świadczenie jest z założenia bezpłatne dla wszystkich zainteresowanych podmiotów. … W przypadku, gdy określone świadczenia (m.in. przekazanie praw) są z założenia bezpłatne dla wszystkich podatników, a nie jednostkowym przypadkiem stosowanym w stosunku do indywidualnego podmiotu, to wówczas nie należy ustalać w związku z zaistnieniem takiego zdarzenia przychodów podatkowych, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. … Nie oznacza to jednak, iż przy ewentualnym określaniu skutków podatkowych związanych z korzystaniem z takiego oprogramowania komputerowego nie należy badać całokształtu okoliczności z nim związanych. Każdy przypadek wymaga zatem indywidualnej analizy.”

Polski system podatkowy nie kończy się jednak na podatkach dochodowych. Jak się zatem można było spodziewać, pojawiły się dalsze wątpliwości w odniesieniu do podatków obrotowych: podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) oraz podatku od towarów i usług (VAT). Kwestie te również zostały częściowo wyjaśnione przez polskie organy podatkowe, a mianowicie w odniesieniu do datków przekazywanych na rzecz twórców programu udostępnionego nieodpłatnie i bezwarunkowo na stronie internetowej. Otóż w interpretacji Urzędu Skarbowego w Tarnowskich Górach z 10 lutego 2006 (PO/005-1/06) uznano, że

“udostępnienie nieodpłatne i bezwarunkowo programu komputerowego dla nieograniczonego kręgu odbiorców nie jest czynnością cywilnoprawną, a wpłacanie przez użytkowników programu na rzecz jego twórców dobrowolnych datków nie jest formą zapłaty za korzystanie z programu. Pomiędzy twórcami programu a jego użytkownikami nie zachodzi żaden stosunek prawny i nie dochodzi do przeniesienia żadnych praw przez twórcę na użytkownika, w związku z czym taka forma działalności … nie podlega [PCC].”

Z kolei Urząd Skarbowy w Chorzowie udzielił 27 marca 2006 interpretacji (USPP-IV-440/30/06/P-I/23717), w której uznał, że

“udostępnienie programu komputerowego nieodpłatnie za pośrednictwem internetu z możliwością korzystania z niego przez wszystkie zainteresowane podmioty nie oparte jest na tytule prawnym, wskazującym na obowiązek świadczenia usługi oraz wysokość wynagrodzenia a wysokość otrzymywanych datków nie zależy od wykonanej usługi wobec czego czynność wykonana przez wnioskodawcę nie może być określona jako wykonana za wynagrodzeniem. Ponadto brak jest podstaw do uznania, że wykonywana czynność stanowi nieodpłatne świadczenie usług stąd też wniosek, że powyższa działalność nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.”

Przedstawione powyżej stanowiska polskich organów podatkowych są niewątpliwie korzystne dla podmiotów zaangażowanych w produkcję i korzystanie z wolnego oprogramowania. W zasadzie obejmują one także i oprogramowanie zamknięte, gdyż chodzi tu przede wszystkim o nieodpłatność, a nie zakres praw udzielanych użytkownikom. Oczywiście należy pamiętać, że interpretacje organów podatkowych nie mają waloru prawa powszechnie obowiązujacego i wiążą tylko konkretnego podatnika w przedstawionym przez niego stanie faktycznym. Ponadto, przedstawione wyżej dokumenty nie stanowią wyniku wnikliwej analizy poruszanej w nich problematyki, która mogłaby niestety wpłynąć na rewizję ich optymistycznych konkluzji.

Pisma organów podatkowych można znaleźć korzystając ze strony http://sip.mf.gov.pl