W dniach 20-21 kwietnia odbyła się w Toruniu IV edycja konferencji z cyklu „Ekonomiczne i prawne aspekty wdrażania Open Source”, zatytułowana „Otwarte Oprogramowanie w Biznesie i Edukacji”. Konferencja, jak co roku zorganizowana została przez Koło Naukowe Forum e-Biznesu działające przy Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania UMK we współpracy z Kołem Naukowym Informatyków. Zaprezentowano tam przede wszystkim konkretne rozwiązania informatyczne tworzone na zasadzie wolnego oprogramowania, a także poruszono bardziej ogólne tematy związane z funkcjonowaniem tego modelu produkcji technologii informatycznych w rzeczywistości społecznej, ekonomicznej i prawnej.

Na konferencji, miałem przyjemność wygłoszenia referatu „Copyleft – lewo autorskie w prawie autorskim”, w którym udowadniałem, że „copyleft” to dobrowolna umowa o współpracę w zakresie tworzenia i rozwijania własności intelektualnej.

Moim zdaniem, w kategoriach ekonomicznych, transakcje zawierane na zasadach „copyleft” stanowią zaawansowaną i innowacyjną formę wykorzystania znanych instrumentów współpracy na rynku własności intelektualnej. Te instrumenty to na przykład umowy licencyjne, klauzule „grant-back”, czy też wspólne przedsięwzięcie badawczo-rozwojowe w formie spółki specjalnego przeznaczenia („R&D joint venture SPV”).

Powodzenie i efektywność każdej formy współpracy zależy od wielu czynników i nie wydaje się, aby „copyleft” był metodą współpracy sprawdzającą się w każdych warunkach. W związku z tym, podmioty rozważające wykorzystanie tego modelu produkcji powinny przeprowadzić rachunek zysków i strat. Intuicyjną granicą opłacalności, o której mówiłem w referacie jest MR=MC, gdzie MR to krańcowe korzyści osiągane m. in. dzięki zniesieniu barier wejścia do współpracy, a MC to krańcowe koszta powodowane przez biernych użytkowników lub osoby łamiące nakaz „grant-back” zawarty w klauzuli „copyleft”. Moim zdaniem, przy wyznaczaniu krzywej MC należy bezwzględnie brać pod uwagę istnienie „efektów sieciowych” na rynku oprogramowania, a także zjawisko „peer review”, które zdecydowanie minimalizują ewentualne koszty powodowane przez „gapowiczów” („free-riders”).

Na umiejscowienie granicy opłacalności mają także wpływ kwestie prawne. Mianowicie, wiele zależy od konkretnego zakresu klauzuli „copyleft”, którego rozszerzanie prowadzi niewątpliwie do zwiększania strumienia napływającej własności intelektualnej. W tej części referatu, skupiłem się na omówieniu zakresu „copyleft” możliwego do wyznaczenia w zgodzie z polskimi przepisami o ochronie programów komputerowych. Zagadnienie to omawiam szerzej w artykule, który niedługo ukaże się drukiem.